Reklama
  • Piątek, 22 marca 2013 (12:06)

    Badania, które mogą wcześnie wykryć raka

Przeprowadzone ostatnio badania wykazują, że w Polsce odnotowuje się najmniejszą w Europie liczbę zachorowań na nowotwory. Niestety, równocześnie raka zbiera u nas śmiertelne żniwo, które stawia nas w smutnej czołówce Europy. Dlaczego tak się dzieje?

Zdjęcie

/Arch/123RF Picsel
/Arch/123RF Picsel

Co powinno cię zaniepokoić?

Okazuje się, że zbyt późno reagujemy na sygnały wysyłane przez nasze ciało. Nie dbamy o siebie i… boimy się badań.

Tymczasem badania profilaktyczne są naszym sprzymierzeńcem. Wykonywane regularnie pozwalają wykryć niebezpieczne zmiany w początkowym stadium.

Reklama

Wczesne rozpoznanie choroby nowotworowej wielokrotnie zwiększa możliwość wygrania z nią. Wiemy, że wykrycie nowotworu o jedno stadium kliniczne wcześniej zwiększa o 25 proc. szanse na jego całkowite wyleczenie!

Częstość występowania poszczególnych typów nowotworów zależy w dużej mierze od płci. Kobiety najczęściej chorują na raka piersi (stanowił 20,7 proc. wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe u kobiet).

Kolejnymi najczęściej występującymi nowotworami u kobiet są: rak jelita grubego (10 proc.), rak płuca (7,8 proc.) oraz rak szyjki macicy (6,8 proc.)

Natomiast mężczyźni najczęściej chorują na raka płuc (stanowi on 27 proc. wszystkich zachorowań u panów). Na dalszych miejscach plasują się: rak jelita grubego (10 proc.), rak prostaty (8 proc.), rak pęcherza moczowego (6,5 proc.), rak żołądka (6,4 proc.) i krtani (4 proc.).

Onkolodzy podkreślają, że w wielu przypadkach to właśnie stadium, w jakim nowotwór został zdiagnozowany, ma decydujący wpływ na szanse wyleczenia choroby.

Tymczasem aż 60-70 proc. kobiet trafia do lekarza w 3 lub 4 stadium zaawansowania nowotworu. Szansa na całkowite wyleczenie istnieje wówczas, gdy guz nie przekracza średnicy 1 cm. Taką wielkość osiąga on zwykle po 8-9 latach rozwoju. W większości przypadków panie trafiają do lekarza, gdy guz przekroczy średnicę 3 cm!

Tymczasem wystarczy raz w miesiącu poświęcić 20 min na samobadanie piersi, a raz w roku wykonać badanie usg lub mammografię.

W ramach Populacyjnego Programu Profilaktyki Raka Piersi kobiety, które ukończyły 50 lat, a mają nie więcej niż 69 lat raz do roku mogą wykonać bezpłatną mammografię w wybranych placówkach na terenie kraju.

Podobnie rzecz ma się z rakiem płuca. Badania kontrolne (rtg płuc) oraz rzucenie palenia mogą uratować ci życie. Tkanka płucna nie jest bowiem unerwiona, więc nie boli. To dlatego guz może osiągnąć nawet 8-10 cm, nie dając żadnych dolegliwości.

Chorobie najczęściej towarzyszą: kaszel, który narasta albo nie ustępuje nawet po wyleczeniu infekcji, ból w klatce piersiowej, odkrztuszanie krwistej plwociny, świszczący oddech oraz nawracające i długo utrzymujące się (powyżej 3-4 tygodni mimo leczenia) duszności.

W niektórych regionach Polski prowadzone są programy wczesnego wykrywania raka płuca przeznaczone dla osób z grupy podwyższonego ryzyka. Oznacza to osoby palące średnio paczkę papierosów dziennie przez 20 lat.

W ramach akcji prowadzone są bezpłatne badania poziomu selenu we krwi oraz tomografia komputerowa klatki piersiowej (m.in. w Rzeszowie, Szczecinie, Wielkopolsce). Warunki objęcia programem oraz wykonywane w jego ramach badania, mogą różnić się w zależności od regionu.

Nowotworem, który w równym stopniu zabija kobiety i mężczyzn (drugie miejsce na liście) jest rak jelita grubego. Ta choroba ma o tyle ułatwione zadanie, że dotyczy wstydliwych obszarów naszego ciała.

Rzadko zdarza się, by pacjent sam poprosił lekarza o badanie per rectum (przez odbyt). Mało kto sam z własnej woli wybiera się na kolonoskopię, a łagodną zmianę w jelicie można usunąć właśnie podczas rutynowego badania kolonoskopowego.

Co ważne, osoby między 50. a 65. rokiem życia mogą skorzystać z badań przesiewowych na raka jelita grubego, finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Długotrwałe lub naprzemiennie występujące biegunki bądź zaparcia. Skurczowe, nawrotowe bóle brzucha, parcie na stolec, które nie ustępuje nawet po wypróżnieniu oraz zmniejszenie średnicy wydalanego stolca.

Nie zwlekaj z wizytą u lekarza, gdy zauważysz krew w stolcu. Jeżeli zaobserwowałaś u siebie utratę masy ciała bez przyczyny, zmianę rytmu wypróżnień lub czujesz się chronicznie zmęczona, wybierz się do lekarza rodzinnego.

Zaniepokoić cię powinny także: brak apetytu, bóle podbrzusza, którym towarzyszą obfite upławy lub obecność krwi w moczu lub innych wydzielinach.

Opowiedz lekarzowi pierwszego kontaktu o niepokojących zmianach, jeżeli w twojej rodzinie są przypadki zachorowań na nowotwory, wspomnij także o tym.

Nawet, jeżeli lekarz nie będzie mógł zlecić ci wszystkich badań (niektóre z nich nie są finansowane przez NFZ, na inne są określone limity etc.), upewnij się jakie badania powinnaś bezwzględnie wykonać. Większość z nich nie jest droga.

Zawsze też warto zrobić sobie podstawowe badania krwi – morfologię i OB (odczyn Biernackiego). Morfologia pozwala wykryć stany zapalne, zatrucia oraz zmiany sugerujące rozwój choroby nowotworowej.

OB to po prostu pomiar szybkości opadania krwinek czerwonych w niekrzepnącej krwi w czasie 1h. OB zdrowej kobiety wynosi 6-11 mm, a mężczyzny 3-8 mm. Gdy przekroczy wartość 100 mm, możemy mieć do czynienia z nowotworem.

Mammografia

To nic innego jak rentgen piersi. Prześwietlenie wykrywa nawet 2 mm zmiany w piersi, czyli takie, których nie możesz wykryć nawet w czasie samobadania. Jednak badanie to powinny wykonywać dopiero panie po 35. roku życia.

Młodszym kobietom zaleca się wykonywanie USG piersi. Dlaczego? Otóż z wiekiem zmienia się struktura piersi. Początkowo przeważa tkanka gruczołowa, którą łatwiej „przesondować” za pomocą USG. Potem, gdy piersi zbudowane są głównie z tkanki tłuszczowej, lepiej sprawdzają się promienie rentgenowskie.

Zdrowe kobiety powinny wykonywać USG lub mammografię piersi raz na dwa lata. Panie obciążone ryzykiem – częściej.

Obecnie w Polsce prowadzony jest ogólnokrajowy program profilaktyki raka piersi, w ramach którego mammografię można wykonać za darmo.

Program skierowany jest do kobiet w wieku 50-69 lat, które w ciągu ostatnich dwóch lat nie miały wykonywanego badania mammograficznego. Inną formą profilaktyki są rozsyłane imiennie zaproszenia na bezpłatne badania.

Jeśli nie kwalifikujesz się do bezpłatnego badania mammograficznego, możesz wykonać je prywatnie. Cena to ok. 80-150 zł. Podobnie zapłacisz za badanie USG.

Kolonoskopia

Zdjęcie

światło  i kamera /Arch/123RF Picsel
światło i kamera
/Arch/123RF Picsel

To badanie, które umożliwia obejrzenie śluzówki jelita grubego. Kolonoskopia jest zwykle wykonywana w szpitalu, w przeznaczonym do tego pokoju zabiegowym.

Polega na wprowadzeniu przez odbyt miękkiego, giętkiego instrumentu o grubości palca wskazującego. Endoskop wyposażony w kamerkę i źródło światła pozwala zobaczyć śluzówkę jelita grubego na całej jego długości. Może też pobrać próbkę tkanki do badania oraz usunąć widoczne niezłośliwe zmiany (np. gruczolaki, polipy).

Badanie powinni wykonywać wszyscy, którzy skończyli 50 lat raz na 10 lat, chyba że w rodzinie były przypadki raka jelita grubego. Wtedy odstępy między badaniami należy ustalić z lekarzem.

Do badania musisz się przygotować (jelito musi być czyste). Trwa ono ok. 40 min. A Skierowanie na kolonoskopię może wystawić ci lekarz rodzinny. Prywatnie kosztuje ok. 400 zł.

RTG płuc

Badanie radiologiczne klatki piersiowej to inaczej badanie obrazowe. Polega na zrobieniu zdjęcia za pomocą promieni rentgenowskich (promieni X). Najczęściej wykonuje się je „od tyłu do przodu”, czasami konieczne jest także zdjęcie boczne.

Dzięki niemu lekarz może ocenić stan naszych płuc opłucnej i żeber. Prześwietlenie pozwala również wykryć pierwotne i wtórne nowotwory płuc i śródpiersia, a także chłoniaki.

Osoby pracujące zawodowo muszą wykonywać rentgena klatki piersiowej w ramach badań okresowych (wtedy są one bezpłatne). Jednak palacze powinni wykonywać takie badanie raz do roku. Pozostałe osoby raz na 2-3 lata.

Można też skorzystać z programów profilaktycznych dostępnych w niektórych województwach. Znajdziesz je na stronach swojego oddziału NFZ. A Jeżeli chcesz zrobić prześwietlenie prywatnie, zapłacisz ok. 50 zł.

Zdjęcie

/Arch/123RF Picsel
/Arch/123RF Picsel

Badanie genetyczne

Zdjęcie

/Arch/123RF Picsel
/Arch/123RF Picsel

Jeśli w twojej rodzinie w kolejnych pokoleniach występuje ten sam nowotwór, a w przynajmniej jednym przypadku rozwinął się przed 50. rokiem życia, należy zgłosić się do poradni genetycznej. Takie placówki mieszczą się przy wszystkich ośrodkach onkologicznych.

Jeśli wywiad potwierdzi, że znajdujesz się w grupie ryzyka, zostaniesz włączona do programu profilaktycznego. Dzięki temu zostaną u ciebie bezpłatnie oznaczone z krwi markery nowotworowe. To takie substancje, których stężenie wzrasta, gdy w organizmie rozwija się konkretny rak.

Koszt badania, to - zależnie od markeru - 28 do 150 zł. W aptekach możesz też kupić testy predyspozycji genetycznych. Pozwoli on sprawdzić, czy jesteś zagrożona rakiem piersi, jajników, szyjki macicy, jelita grubego, trzustki, płuc oraz czerniakiem. Materiał do testu pobierasz z błony śluzowej wyścielającej wewnętrzną strony policzka.

To dość drogie rozwiązanie (ok. 250-400 zł zależnie od nowotworu).

Cytologia

Zdjęcie

/Arch/123RF Picsel
/Arch/123RF Picsel

To badanie istotne dla profilaktyki raka szyjki macicy. Cytologię wykonuje się w trakcie badania ginekologicznego. Lekarz przy pomocy wziernika i maleńkiej szczoteczki pobiera wymaz z pochwy.

A W tej chwili realizowany jest bezpłatny populacyjny program profilaktyki i wczesnego wykrywania raka szyjki macicy. Programem badań objęte są Polki między 25. a 59. rokiem życia, które w ciągu ostatnich 3 lat nie miały wykonanej cytologii w ramach NFZ.

Badanie można zrobić w wielu placówkach na terenie całego kraju. Ich adresy łatwo znaleźć na stronie NFZ albo w Wojewódzkich Ośrodkach Koordynujących Populacyjne Programy Wczesnego Wykrywania Raka.

Jeżeli stwierdzono zakażenia onkogennymi typami wirusa HPV, dostaniesz skierowanie do placówki, w której zostaną przeprowadzone specjalistyczne badania.

Prywatnie koszt badania to 50 zł. Bywa wliczony w cenę wizyty.

Świat & Ludzie

Zobacz również

  • Oceń tekst

    Ocen: 17

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.