Reklama
  • Środa, 8 lutego (14:05)

    Choroby onkologiczne jamy ustnej

Jeśli rozwijający się w niej nowotwór zostanie rozpoznany we wczesnym stadium, daje to 90 proc. szans na pełne wyleczenie.

Wśród nowotworów złośliwych w obrębie głowy i szyi rak jamy ustnej wiedzie prym – stanowi około 40 proc. zachorowań, zajmuje 2. miejsce zaraz po raku krtani. Niestety, często jest wykrywany w zaawansowanym stadium, co zmniejsza szanse na skuteczną terapię. Nie zawsze stomatolog sprawdza jamę ustną pod kątem ewentualnych zmian nowotworowych. Podczas wizyty prośmy, by obejrzał i ocenił śluzówkę, sprawdził, czy węzły chłonne w dnie jamy ustnej i na szyi nie są powiększone.

Reklama

W domowym zaciszu samodzielnie kontrolujmy jamę ustną

Co najmniej raz na pół roku. Osoby po 65. roku życia, palące i te, które miały już jakieś problemy nowotworowe, powinny robić to częściej, co 2-3 miesiące. Jeśli coś nas zaniepokoi w wyglądzie śluzówki, np. zmiana zabarwienia czy plamy lub wyczujemy guzek, zgrubienie, szorstkość, idźmy z tym do stomatologa. Najczęściej zmiany nowotworowe lokalizują się na języku (30-40 proc. przypadków), dnie jamy ustnej, wargach (zwłaszcza dolnej), kącikach ust, dziąsłach, okolicach trójkąta zatrzonowcowego, podniebienia, po wewnętrznej stronie policzka. Rak jamy ustnej przebiega podstępnie. Przez długi czas nie daje objawów. Zmiany predysponujące do rozwoju tego nowotworu często nie są z nim kojarzone.

Nasza czujność jest uśpiona, bo zmiany przednowotworowe (czyli przewlekłe choroby błony śluzowej, w obrębie których może dojść do rozwoju raka) zwykle przypominają popularne zakażenia w jamie ustnej. Częstą zmianą przednowotworową jest leukoplakia, zwana też rogowaceniem białym. Może być błędnie wzięta za bliznę po urazie czy zakażenie grzybicze. Ma postać białej plamy lub białych plam, które tworzą się najczęściej na wargach, wewnętrznej stronie policzków, języku czy w kącikach ust. Nie boli, choć niekiedy możemy wyczuć sztywność czy chropowatość nabłonka. W ok. 10 proc. przypadków niegroźna leukoplakia po 10-15 latach przekształca się w raka. Rzadszą zmianą, ale z większą tendencją do złośliwienia (40 proc. przypadków) jest erytroplakia. To jasno- lub ciemnoczerwona, żywo zabarwiona plama o błyszczącej, gładkiej lub ziarnistej powierzchni.

Z kolei symetryczne białe prążki (jak spękanie na lodzie) widoczne na śluzówce np. wnętrza policzków mogą być objawem liszaja płaskiego. Zmiana może być bezbolesna, ale przy jedzeniu pikantnych lub kwaśnych potraw możemy czuć pieczenie. Jeśli zmiany przednowotworowe zostaną wcześnie „wyłapane”, mamy szansę na uniknięcie raka. Zaniedbane mogą przekształcić się w złośliwy nowotwór. Niepokojące są niebolesne nadżerki lub owrzodzenia błony śluzowej, czasem krwawiące, które nie ulegają samoistnemu wygojeniu w ciągu dwóch tygodni. Mogą pojawić się w obrębie warg, języka, dziąseł czy na wewnętrznej stronie policzków. Zmiana, której nie powinniśmy bagatelizować, to także wyczuwalne zgrubienie lub guzek na błonie śluzowej.

Chrypkę czy powiększenie węzłów chłonnych szyi zwykle kojarzymy z infekcją górnych dróg oddechowych, ale jeśli te dolegliwości nie mijają w ciągu 3-6 tygodni i ich przyczyną nie jest przeziębienie, stan zapalny gardła, może być to sygnał nowotworu krtani. Gdy choroba jest już zaawansowana, daje o sobie znać trudnościami z żuciem, połykaniem jedzenia, uczuciem dławienia czy przeszkody w gardle lub niewyjaśnionym bólem w jamie ustnej.

Gdy rak nacieka nerw, możemy utracić czucie

Występuje wtedy drętwienie w obrębie jamy ustnej lub utrata odczuwania smaków. Niepokojącym objawem jest, gdy dobra dotąd proteza nagle przestaje pasować – uwiera nas, nie możemy jej włożyć. Jeśli po dwóch tygodniach leczenia nie ma poprawy i dolegliwości nadal się utrzymują, podejrzana zmiana powinna być zdiagnozowana za pomocą biopsji i badania histopatologicznego. Tylko ono może potwierdzić lub wykluczyć raka jamy ustnej. Jego leczenie polega na chirurgicznym wycięciu guza. W zaawansowanym stadium niezbędne jest szerokie wycięcie z obowiązkowym natychmiastowym, chociaż częściowym, odtworzeniem tkanek przy użyciu odległych płatów skóry. W zależności od wyniku badania mikroskopowego usuniętego guza może być potrzebne uzupełniające leczenie – radioterapia czy chemioterapia.

W profilaktyce nowotworów jamy ustnej stomatolog ma być lekarzem pierwszego kontaktu. Badanie kontrolne powinno obejmować nie tylko zęby, ale i całą powierzchnię jamy ustnej.

Badania przesiesiowe

Te pod kątem raka jamy ustnej są organizowane w gabinetach stomatologicznych w całej Polsce. Używa się do nich specjalistycznego sprzętu. W wyznaczonych terminach i miejscach można z nich skorzystać bezpłatnie. Informacje, jakie gabinety w danym miesiącu robią te badania, znajdziemy na stronie www.zusmiechem.org.pl. Są też podawane w lokalnych mediach (prasie, telewizji, w radiu).

Skąd ten rak?

1. Palenie. Aż 7-krotnie zwiększa ryzyko rozwoju raka jamy ustnej. Dym tytoniowy zawiera rakotwórcze substancje (jest ich ponad 40). Palenie wysusza i drażni śluzówki.

2. Alkohol. Nadużywanie wysokoprocentowych trunków zwiększa ryzyko 6-krotnie. Niebezpieczne jest nie tylko nałogowe picie, ale i regularne spożywanie niewielkich ilości, np. 1 czy 2 kieliszki 3 lub 4 razy w tygodniu. Alkohol zawiera karcynogeny, wysusza śluzówkę, co zmniejsza jej odporność na urazy.

3. Wiek. Z powodu starzenia i słabszego odczuwania pragnienia rośnie tendencja do wysuszenia błon śluzowych. Dodatkowym czynnikiem mogą być protezy stomatologiczne, które powodują otarcia na wrażliwej błonie śluzowej.

4. Brak higieny. Niemycie zębów, nieusuwanie kamienia nazębnego prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego w jamie ustnej.

Warto wiedzieć

Badania prowadzone m.in. przez Międzynarodowe Konsorcjum Badające Epidemiologię Nowotworów Głowy i Szyi wykazały, że używanie do płukania jamy ustnej płynów zawierających alkohol o wysokim stężeniu (> 26%) zwiększa ryzyko rozwoju raka jamy ustnej. Płukanki z alkoholem, zwłaszcza stosowane systematycznie przez dłuższy czas, mogą podrażniać dziąsła, sprzyjają wysuszeniu śluzówki jamy ustnej. Przez osłabioną błonę śluzową łatwiej przenikają czynniki rakotwórcze. Do codziennej higieny jamy ustnej lepiej wybierać płyny bez alkoholu lub na bazie ziół, a najkorzystniej z dodatkiem substancji nawilżających śluzówkę, np. z siemieniem lnianym.

Dobry Tydzień

Zobacz również

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.