Reklama
  • Poniedziałek, 30 maja 2016 (10:05)

    Jak ustrzec się raka jelita grubego?

Przez wiele lat rozwija się, nie powodując żadnych dolegliwości. Dlatego ważna jest profilaktyka: badania oraz właściwa dieta.

Jest jednym z najgroźniejszych nowotworów. Rocznie na całym świecie na raka jelita grubego umiera ponad 600 tysięcy ludzi. Rozwija się bardzo długo, mija nawet 10 lat zanim zaatakuje. Mamy więc czas, by mu zapobiec.

Znacznie częściej chorują mężczyźni niż kobiety. Ryzyko raka jelita grubego wzrasta także po 70. roku życia.

Reklama

Badania profilaktyczne są najważniejszym elementem zapobiegania rakowi jelita grubego. Dzięki nim można bowiem wykryć nowotwór we wczesnym stadium, gdy są bardzo duże szanse na jego wyleczenie. Podstawą jest kolonoskopia.

Badanie to powinien wykonać każdy, bez względu na płeć, kto skończył 50 lat. Osoby dziedzicznie obciążone chorobami nowotworowymi powinny poddać się temu badaniu wcześniej. Jeżeli np. matka miała raka trzonu macicy, siostra raka piersi albo ktoś z bliskich chorował na raka jelita grubego – pierwsze badanie najlepiej wykonać już 10 lat wcześniej.

Kolonoskopia polega na dokładnym oglądaniu całego jelita grubego aż do miejsca, gdzie łączy się ono z jelitem cienkim. Lekarz wprowadza do jelita przez odbyt kolonoskop, czyli giętką i długą (ok. 150-180 cm) rurkę-wziernik. Za jego pomocą sprawdza, czy nie ma zmian na powierzchni błony śluzowej wyściełającej jelito grube.

W razie potrzeby można pobrać wycinki z podejrzanej zmiany, usunąć polipy lub zatamować niewielkie krwawienie. Jeśli badanie nie wykaże nic niepokojącego, powinno się je powtórzyć po 10 latach. Chyba że lekarz zaleci inaczej. Na kolonoskopię kieruje lekarz pierwszego kontaktu lub gastrolog.

Prywatnie badanie kosztuje 300-400 zł. Można też skorzystać z bezpłatnych badań, które są przeprowadzane w ramach Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych. Program Badań Przesiewowych (PBP) dla wczesnego wykrywania raka jelita grubego jest jednym z jego zadań.

Od 2000 roku w ramach PBP wykonywana jest bezpłatna profilaktyczna kolonoskopia. Od 2012 r. wysyłane są imienne, jednorazowe zaproszenia na kolonoskopię do osób w wieku 55-64 lata. Więcej informacji można znaleźć na stronie: pbp.org.pl/.

Według naukowców rozwój 20-30 proc. wszystkich nowotworów złośliwych zależy od diety (są dietozależne). Rak jelita grubego należy do tej grupy.

Wystarczy więc wyeliminować błędy dietetyczne, by zmniejszyć ryzyko zachorowania

Jak to zrobić? Tłuszcze nasycone zamień na nienasycone. Jedzenie tłuszczu wzmaga wytwarzanie żółci koniecznej do jego trawienia. Jeżeli żółć pozostaje w jelicie grubym przez dłuższy czas, zamienia się w kancerogenny kwas apcholinowy. Dlatego czerwone mięso jadaj najwyżej 2 razy w miesiącu. Sięgaj natomiast po drób oraz ryby. Używaj olejów bogatych w nienasycone kwasy omega-3 (rzepakowy, lniany, oliwa z oliwek).

Jadaj 4 porcje warzyw (także strączkowych) i jedną porcję owoców dziennie. Zawierają one substancje, które zapobiegają rozwojowi raka: fenole, indole, flawony, kuminy, izotiocyjaniany. Znajduje się w nich także błonnik. Działa on jak odkurzacz, wymiatając z jelit to, co zbędne i szkodliwe. Błonnik zapobiega rakowi jelita grubego, bo skraca czas tzw. pasażu jelitowego i ogranicza kontakt błony śluzowej z toksycznymi substancjami.

Najwięcej błonnika zawierają otręby pszenne, nasiona roślin strączkowych, suszone morele, śliwki, daktyle, orzechy. Jedz produkty zawierające wapń (nabiał, ryby). Pierwiastek ten hamuje namnażanie się komórek nabłonka w okrężnicy. Kiedy rozmnażają się one w szybkim tempie, wzrasta ryzyko raka.

Zrezygnuj z picia alkoholu. Podnosi on ryzyko raka jelita grubego, a najbardziej zdradliwym napojem jest piwo. Zawiera bowiem nitrozaminy – składniki rakotwórcze, które uaktywniają się w jelitach. Zadbaj o florę bakteryjną. Probiotyki mają właściwości antyrakowe, m.in. redukują procesy rakotwórcze związane z działaniem żółci w jelicie grubym.

Ekspert: Nigdy nie lekceważ tych objawów!

Chociaż rak jelita grubego przez wiele lat może nie powodować żadnych dolegliwości, są jednak sygnały, które powinny niepokoić.

Zgłoś się do lekarza, gdy dokuczają ci:

Zaparcia. Gdy rak się rozwija, zmniejsza się wewnętrzny przekrój jelita, co powoduje spore problemy z wypróżnianiem. Zmiana rytmu wypróżnień, której nie można wytłumaczyć zmianą diety lub trybu życia.

Biegunki połączone z oddawaniem dużej ilości gazów, które utrzymują się przez wiele tygodni. Bóle w dole brzucha i pleców, uczucie dyskomfortu, nudności, wymioty oraz trudności w przełykaniu. Uczucie niepełnego wypróżnienia. Ślady krwi na papierze lub bieliźnie, krwawienia z odbytu (nie spowodowane pęknięciem hemoroidów).

1. Błękitna Wstążka zrzesza tych, któ rzy mają związek z ra kiem jelita grubego: chorych, ich rodziny, osoby, które chcą się uchronić przed chorobą, lekarzy. Więcej na stronie: www.blekitnawstazka.pimr.pl

2. Uczeni pod kierunkiem dr. Sanforda Markowitza odkryli, że osoby, które mają wysoki poziom pewnego genu (15-PGHD) i zażywają codziennie aspirynę w niewielkich dawkach, rzadziej zapadają na nowotwór jelita grubego.

3. Pismo „International Journal of Cancer” opublikowało wyniki badań, z których wynika, że im wyższy poziom selenu w organizmie, tym niższe ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. Dotyczy to zwłaszcza kobiet. Selen można znaleźć w orzechach brazylijskich, tuńczyku, nasionach słonecznika, jajach i drobiu.

4. Czerwone mięso zwiększa ryzyko raka jelita, gdyż znajduje się w nim hem (składnik hemoglobiny zawierający żelazo, nadaje mięsu czerwony kolor). Może on drażnić i uszkadzać śluzówkę jelita grubego, a także pobudzać bakterie dolnej części jelita do produkcji substancji rakotwórczych.

Badania, które wykryją nowotwór

1 Tzw. badanie per rectum. Lekarz wprowadza palec do kiszki stolcowej i dotykiem bada dolną część odbytnicy. W ten sposób można rozpoznać znaczną część guzów położnych w tej części jelita.

2 Badanie antygenu karcynoembrionalnego (CEA) we krwi. Oznacza się stężenie markeru, typowego dla rozwoju nowotworów jelita grubego. Badanie wykorzystywane jest przede wszystkim u chorych po leczeniu. Pomaga stwierdzić, czy nie doszło do nawrotu raka.

3 Badanie obecności krwi utajonej w kale (co rok). Najnowsze badania wykorzystują zasady immunochemii, np. test FIT OC-SENSOR. Test ten nie wymaga specjalnego przygotowania pacjenta ani przestrzegania zasad dietetycznych. Test FIT OC-SENSOR jest zautomatyzowany. Dzięki temu ryzyko popełnienia błędu ograniczono do minimum.

4 Wlew kontrastowy jelita grubego. Podczas badania wprowadza się do jelita powietrze oraz środek kontrastowy i wykonuje się zdjęcia rentgenowskie.

5 Badanie histopatologiczne. Polega na zbadaniu pod mikroskopem wycinków jelita, które zostały pobrane podczas kolonoskopii. Badanie to potwierdza lub wyklucza raka jelita grubego.

6 Morfologia. Jeśli podczas tego badania zostanie stwierdzona anemia, może to świadczyć o rozwijającym się nowotworze.

Dr n. med. Marzena Gajewska, lekarz rodzinny

Świat & Ludzie

Zobacz również

  • Pitaję, zwaną także smoczym owocem, zjada się na surowo, najlepiej schłodzoną. Takie podanie poprawia jej smak. Miąższ zawiera przeciwutleniacze, które niszczą wolne rodniki, a więc chronią... więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.