Reklama
  • Poniedziałek, 12 września 2016 (11:00)

    Leczenie nowotworów

W czasie kuracji dbajmy o dietę i ruch. Bardzo pomogą również odpowiednio dobrane leki.

Reklama

Pani Dorocie (58) usunięto guza jelita grubego. Dowiedziała się, że kolejnym etapem leczenia będzie chemioterapia we wlewach dożylnych. Ta wiadomość ją przeraziła. Chemioterapia kojarzyła jej się z wymiotami, wypadaniem włosów, osłabieniem. Wyjaśniłem, że objawy te można skutecznie złagodzić.

Niektóre rodzaje chemii zmniejszają produkcję czerwonych krwinek przez szpik. Gdy jest ich za mało, organizm nie otrzymuje dostatecznej ilości tlenu. Wtedy możemy odczuwać silne zmęczenie, osłabienie, duszność, częste i silne uderzenia serca, zawroty głowy. Objawy te wynikają z niedokrwistości (anemii).

Potrzebny jest wtedy dłuższy odpoczynek – co najmniej osiem godzin snu w nocy i w miarę możliwości krótkie drzemki w dzień. Energii dodadzą spacery na świeżym powietrzu i właściwa dieta. Gdy liczba czerwonych krwinek spadnie nadmiernie, potrzebne jest przetoczenie krwi lub leki powodujące przyrost hemoglobiny.

Ponad 70 proc. osób podczas chemioterapii ma nudności i wymioty. Mogą wystąpić już w pierwszej dobie leczenia. Lekarz wie, która chemioterapia niesie ryzyko tych dolegliwości i wtedy zleca leki zapobiegawcze. Czas ich przyjmowania zależy od rodzaju chemioterapii i indywidualnej reakcji organizmu.

Nudnościom i wymiotom często towarzyszy brak apetytu

Nie należy jednak rezygnować z jedzenia, lecz jeść regularnie lekkostrawne posiłki, w małych porcjach. Gdy nudności męczą rano, można jeść suche produkty, np. tosty, płatki śniadaniowe, biszkopty. Dokładnie rozgryzajmy pokarmy, aby duże cząstki jedzenia nie zalegały w żołądku, powodując kolejne mdłości.

Dania powinny mieć temperaturę pokojową, zimne lub zbyt gorące nasilają nudności. Częstym powikłaniem chemioterapii jest biegunka. Silna i długotrwała może zagrażać życiu. Pomocne są wtedy przepisane przez lekarza leki. Ważne jest regularne nawadnianie organizmu.

Należy pić często, najkorzystniej niewielkie porcje niegazowanej wody, klarowany rosół czy napoje izotoniczne. Jedzmy produkty bogate w sole mineralne, zawierające mało błonnika, np. ziemniaki, banany, biały ryż.

Uwaga na odporność

Większość leków stosowanych w chemioterapii zmniejsza liczbę białych krwinek, co oznacza większą podatność na infekcje. Gdy liczba białych krwinek gwałtownie spada, lekarz wstrzymuje kolejną dawkę chemii do momentu aż szpik się zregeneruje. Na co dzień ważne jest, aby unikać ludzi, którzy mogą nas zarazić grypą czy inną infekcją wirusową.

Nie należy przebywać w dużych skupiskach osób, np. w kinie lub centrach handlowych. Trzeba też dbać o higienę – myć ręce przed jedzeniem i zawsze po korzystaniu z toalety. W przypadku infekcji w jamie ustnej do mycia zębów warto używać miękkiej szczoteczki, płukać je płynem odkażającym bez alkoholu. Uważajmy, aby się nie zranić, np. nożem, igłą, obcinaczem do paznokci.

Jednym z najczęstszych skutków ubocznych chemioterapii jest utrata włosów. Mogą wypadać stopniowo lub masowo albo stać się dużo cieńsze. Najczęściej odrastają po zakończeniu leczenia, ale przy intensywnej terapii utrata może być trwała. Przed leczeniem warto obciąć je na krótko i kupić perukę. Otrzymamy na nią dofinansowanie z NFZ – 250 zł raz na rok.

W trakcie terapii myjmy włosy delikatnym szamponem, nie używajmy suszarki, nie farbujmy włosów. Po wypadnięciu włosów skóra głowy może być nadwrażliwa. Wychodząc na dwór, zakładajmy czapkę, chustkę, turban. Pomogą utrzymać ciepło, które wcześniej zatrzymywały włosy.

Poradnik krok po kroku

Badania. Przed każdym podaniem chemioterapii niezbędne są badania krwi. Pozwolą sprawdzić liczbę czerwonych i białych krwinek, płytek krwi. To ważna informacja, jak organizm reaguje na leczenie i czy trzeba go dodatkowo zabezpieczyć przed skutkami ubocznymi. Gdy wyniki odbiegają od normy, może być potrzebne przesunięcie kolejnego cyklu chemioterapii. Wykonywane są też inne badania sprawdzające funkcjonowanie organów, np. próby wątrobowe, EKG, echo serca.

Leki przeciwbólowe. Nie należy brać na własną rękę żadnych leków przeciwbólowych. Podczas chemioterapii mogą działać toksycznie i uszkodzić szpik kostny. Zawsze trzeba zapytać lekarza, czy dany lek możemy zastosować i w jakiej dawce.

Suplementy. Nie powinniśmy stosować preparatów z witaminami, minerałami czy ziołami. Zawierają aktywne biologicznie substancje i mogą wchodzić w reakcje z lekami przeciwnowotworowymi, np. osłabiać ich działanie lub nasilać objawy uboczne.

Jak łagodnie przejść chemioterapię?

Dr Robert Bakalarz, onkolog, Szpital św. Rafała w Krakowie: Gdy kilka dni po podaniu chemioterapii temperatura wzrośnie powyżej 38°C, zgłośmy się do lekarza. To tzw. gorączka neutropeniczna. Sygnalizuje drastyczny spadek liczby białych krwinek odpowiadających za odporność organizmu.

Wtedy nawet zwykłe przeziębienie staje się niebezpieczne. Leczenie wymaga pobytu w szpitalu, podania silnych antybiotyków oraz czynników wzrostu, które pobudzą szpik kostny do wytwarzania białych krwinek.

Podstawą szybkiego powrotu do zdrowia jest właściwa dieta i spacery na świeżym powietrzu.

Warto wiedzieć

Skóra. Po chemioterapii jest przesuszona, zaczerwieniona, łuszczy się, swędzi, łatwo o zakażenia grzybicze miejsc intymnych. Warto wtedy sięgnąć po specjalne kosmetyki przeznaczone dla osób po chemioterapii, np. balsam do ciała, kremy, żele pod prysznic. Kupimy je w aptece.

Dieta. Powinna być bogata w białko, tj. chude mięso, ryby, mleko, twaróg i jajka, oraz węglowodany złożone, zawarte w ryżu, makaronach, kaszach. Przy biegunce, wymiotach lepsze będą produkty pszenne, kukurydziane, a przy zaparciach pełnoziarniste i razowe. Nie żałujmy sobie warzyw i owoców. Warzywa jedzmy ugotowane w wodzie lub na parze, a nie surowe.

Ruch. Osoby aktywne fizycznie lepiej znoszą terapię, mają większą motywację do walki z chorobą, mogą rozładować stres. Maleje też u nich ryzyko uszkodzenia mięśnia sercowego, naczyń krwionośnych czy szpiku kostnego. Najlepszy jest umiarkowany wysiłek na powietrzu, dostosowany do aktualnego samopoczucia, wyników badań. Polecane jest chodzenie – od spokojnego spaceru przez nordic walking po szybki marsz, bieganie oraz jazdę na rowerze i pływanie.

Przed leczeniem zapytajmy onkologa, czego możemy się spodziewać i jak powinniśmy reagować na niepożądane objawy.

Zobacz również

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.